ISSN 2084–1418
Wersją pierwotną czasopisma jest wersja papierowa

2018, Nr (11), Kulturowa historia wiedzy


Michał Pawleta
Przeszłość na sprzedaż. Archeologia i jej wytwory w kulturze konsumpcyjnej we współczesnej Polsce

Słowa kluczowe: utowarowienie przeszłości, rekonstrukcje archeologiczne, festyny archeologiczne, odtwórstwo historyczne, kultura popularna

Abstrakt:
Kultura konsumpcyjna wywiera przemożny wpływ na sposoby regulujące relacje człowieka z przeszłością, prowadząc do utowarowienia i komercjalizacji przeszłości. Zjawiska te należy zdefiniować jako eksponowanie, sprzedawanie i konsumowanie przeszłości (historii), wiedzy na jej temat i jej materialnego dziedzictwa jako produktów o wartości rynkowej oraz podejmowanie wysiłków, zmierzających ku uczynieniu z nich rozpoznawalnego produktu. W wyniku komercjalizacji, przeszłość i jej relikty coraz częściej traktowane są jako „zasób” wykorzystywany w różnych celach, dziedzictwo zaś jako celowo stworzony wytwór, służący zaspokajaniu przez człowieka potrzeb konsumpcyjnych, w tym potrzeby rozrywki. W artykule poddaję krytycznej analizie różne formy społecznego konsumowania badanej przez archeologię przeszłości, m.in. rekonstrukcji archeologicznych, spektakli i widowisk pod postacią festynów archeologicznych i inscenizacji odtwórstwa historycznego, oraz swobodnych odniesień do symboliki przeszłości w przestrzeniach kultury popularnej. Komercjalizacja przeszłości niekoniecznie musi posiadać negatywną wymowę i być wyłącznie wiązana z nastawieniem na zysk. Komercyjne inicjatywy niejednokrotnie mogą bowiem odgrywać ważną rolę w transmisji w atrakcyjny sposób wiedzy na temat przeszłości i kreowaniu wizerunków przeszłości, jednocześnie umożliwiając ludziom szeroki dostęp do przeszłości. Niemniej proces utowarowienia przeszłości w swej istocie pokazuje, że przeszłość dla współczesnego człowieka zyskała wartość wymienną.

Informacje o autorze:
MICHAŁ PAWLETA – archeolog, adiunkt w Instytucie Archeologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. E-mail: mpawleta@amu.edu.pl. ORCID 0000-0002-0466-1901.

Prace cytowane Rozwiń
Powrót